Fęrsluflokkur: Utanrķkismįl/alžjóšamįl

Meš glóandi hjörtu af žjóšernisįst og stolti.

Žį er Olympķuleikunum ķ Vancouver lokiš meš stórkostlegri lokunarhįtķš, žar sem "landar" mķnir, klikkušu ekki į aš gera góšlįtlegt grķn af sjįlfum sér, og lżstu žjóšareinkennum sķnum "sorry that we are not frozen tundra" į beittan en skemmtilegan hįtt, meš sitt fręga "eyh" ķ endann.

Stórkostlega gaman aš fylgjast meš, taka žįtt og hrķfast meš žessa 17 daga, og hįmark hamingjunnar var sigur hockey lišsins yfir "erkivinunum" sunnan landamęra.

2010-olympics.jpg

Kanadamenn eru yfir höfuš, sérstaklega gott og vingjarnlegt fólk.  Afburšavinir vina sinna, kķmnigįfan mér aš skapi, žykja ekkert aš žvķ aš gera grķn aš sjįlfum sér, löghlżšiš og öll umgjörš žjóšfélagsins fyrirsjįanleg og reglubundin.

Žeir eru hógvęrir, og eru ekkert mikiš aš berja sér į brjóst, eša žykjast vera stęrri og meiri en žeir eru.  Žess vegna kom žaš öllum og jafnvel forseta Olympķusambandsins jafnmikiš į óvart, hversu žjóšernisįstin og stoltiš óx meš degi hverjum. 

 

Flöggin, rauša andlitsmįlningin, allur rauši og hvķti fatnašurinn og jį svo var žjóšsöngurinn kyrjašur hvar sem tveir eša žrķr komu saman.

Svona geta ķžróttir fariš meš fólk.  Höršustu naglar tįrast af eintómri gleši, en lķka af umhyggju og samhyggš meš žeim sem ekki gengur eins vel.

Ķslendingar eiga örugglega aušvelt meš aš setja sig ķ žessi spor.  Ég var stödd į Ķslandi, žegar handboltališiš ķslenska gerši sķna fręgšarför ķ Bejing 2008.  Žaš voru ógleymanlegar glešistundir, og gaman aš finna samglešina og samkenndina sem alls stašar rķkti.

Žess vegna eru svona ķžróttamót mikilvęg.  

Af žvķ aš mašur er kominn meš fallega kanadķska žjóšsönginn į heilann, lęt ég hann fylgja hér meš.

 4954canadian_flag_m15.jpg

O Canada!
Our home and native land!
True patriot love in all thy sons command.

With glowing hearts we see thee rise,
The True North strong and free!

From far and wide,
O Canada, we stand on guard for thee.

God keep our land glorious and free!
O Canada, we stand on guard for thee.

O Canada, we stand on guard for thee.

 

 

 


Undarleg er ķslensk žjóš!

Fall 2009 159

Ég var mešal stórmenna ķ dag, lķfs og lišinna.

Sį sem lišinn er,  orti svo;

Undarleg er ķslensk žjóš!

Allt, sem hefur lifaš,

hugsun sķna og hag ķ ljóš

hefur hśn sett og skrifaš.

Hlustir žś og sé žér sögš

samankvešna bagan,

žér er upp ķ lófa lögš:

landiš, žjóšin, sagan.

Stephan G. Stephansson Klettafjallaskįld 1853-1927

Stefįn Gušmundur Gušmundsson (Stefįnssonar), var ašeins 19 įra gamall žegar hann sigldi vestur um haf meš fjölskyldu sinni til Wisconsins 1873.  Stefįn var sjįlfmenntašur, og geršist  haršduglegur bóndi žegar hann flutti til Markerville, ķ Alberta fylki ķ  Kanada ķ skjóli hinna fögru Klettafjalla 1889.  Žaš er eiginlega meš ólķkindum aš Kanada og Alberta fylki, hafi ķ rśm 100 įr heišraš žetta męta ljóšskįld, sem ašeins orti į ķslensku, ljóš sem snerta hįrfķna strengi ķ hjörtum okkar allra, og ekki sķst žeirra sem fetaš hafa ķ fótspor Stefįns.  Meš ólķkindum segi ég, vegna žess aš Ķsland og ķslensk tónskįld viršast ekki hafa lagt höfušiš mikiš ķ bleyti viš aš semja lög viš öll žessi dįsamlegu, ęttjaršarįstarljóš Stefįns, nema kannski eitt: 

Žótt žś langförull legšir, sérhvert land undir fót, sem Sigvaldi Kaldalóns gerši vķšfręgt.

 Fall 2009 154 Fall 2009 150

Eitt er žaš sem heillar mig persónulega viš Stefįn G. Stefįnsson aš frįsögšum fįdęmum tökum į ķslenskri tungu, sem birtust ķ aldagömlum ljóšum hans, og gętu allt eins veriš samin ķ gęr; Hann bar einlęga viršingu og baršist fyrir jafnrétti kynjanna  (fęddur 1853) og sagši alltaf hug sinn, hversu fjandans óžęgilegur hann var fyrir hlustandann hverju sinni.  Segir mér eitt;  aš Helga, móšir Stefįns hafi veriš vęn, vķšsżn og skörungur mikill af afburšum, sannarlega. 

 

 

 

Lifandi stórmenni sem ég var į mešal ķ dag, var minn "gamli" prófessor (hann vill frekar aš ég segi ungi) Žorvaldur Gylfason, sem hélt fyrirlestur ķ gęr hjį Leif Eriksson Ķslendingafélaginu ķ Calgary.  Žorvaldur hélt langan og magnžrungin fyrirlestur sem bar yfirskriftina:  " Iceland in Crisis: From Boom to Bust, Big Time." og ekki aš óvörum, var ekkert dregiš undan.  Sannleikurinn birtist frostkaldur, ķ ótal gröfum og sśluritum sem Žorvaldur studdist viš.   Fįtt kom svo sem į óvart, enda er ég meš žumalinn ķ fatla eftir įralanga pślstöku į ķslensku hagkerfi, žó öllu įtakameiri sķšasta įr.

Fall 2009 146Sślurit sżnir hvers vegna naušsyn var aš efla gjaldeyrisforša Sešlabankans ķ samręmi viš skammtķmaskuldbindingar ķsl. bankanna, og hversu viškvęm ķslenska krónan var oršin fyrir skortstöšusnįkunum.  Sešlabankinn mišaši hins vegar gjaldeyrisforša sinn viš "3ja mįnaša innflutning"

Dr. Hallgrķmur Benediktsson ķslenskur konsśll ķ Calgary, sem hefur bśiš ķ Kanada įsamt Gušrśnu eiginkonu sinni og 4 börnum ķ rśma tvo įratugi, įtti veg og vanda aš skipulagningu dagskrįrinnar og gat meš töfrasprota lįtiš opna "Stefįns hśs" sem annars er opiš alla daga yfir sumartķmann, į žessum frostkalda haustdegi, fyrir stórmenni į borš viš Žorvald Gylfason frį Ķslandi, sem hefši nęstum žvķ oršiš Vestur-Ķslendingur įsamt föšur sķnum og bręšrum, ef afi hans, Žorsteinn Vilhjįlmur Gķslason (1867-1938) hefši sagt "jį takk" og žekkst boš um aš gerast ristjóri Ķslendingarits ķ Winnipeg.

Žorvaldur, spilaši frumsamiš lag į alkulstillt pķanóiš ķ Stefįnshśsi, en sagan hermir aš Rósa dóttir hans hafi haldiš tónleika fyrir sveitunga, ķ gegnum sveitasķmann į veggnum viš hlišina į pķanóinu. 

 Fall 2009 155

Hallgrķmur spilaši sķšan lag Sigvalda Kaldalóns viš ljóšiš; Žótt žś langförull legšir, af miklum mętti.  Žaš var stórkostlegt aš sjį skrifstofu Stefįns, pśltiš hans og žann heišursess ķ hśsinu, sem hann lét žessari list sinni ķ té, samt var hann hörkubóndi sem gekk til verka af krafti og dug, en skrifaši seinna kvölds og fram į nętur.  Stefįn G hefur lķklega veriš B mašur, žvķ hann gat vakaš heilu nęturnar viš skriftir.

Ég er žakklįt Žorsteini V Gķslasyni aš flytja ekki til Kanada, žaš hefši ekki veriš "good move" fyrir Ķsland, og fyrir mig allra sķzt, sem hef į einn eša annan hįtt upplifaš son og sonarsyni, sem įhrifavalda ķ mķnu lķfi.  Gylfi Ž Gķslason og hans hógvęra "tak skal du har", žegar hann tók viš handritunum 21 aprķl 1971 er meirihįttar dejavu ķ ęskuminningunni. 

Nokkrum įrum seinna "meitlaši og skar"  Vilmundur Gylfason örstuttan spillingaržrįš ķ unglingstślku, sem hreifst meš og horfši į hann afhjśpa og fjalla um spillingu žess tķma. 

 

Seinna, löngu seinna naut ég kennslu Žorvaldar ķ hagfręšikśrsum, sem var skyldufag (sigh)  ķ macro economics, en opnaši augu og skilningarvit stelpunnar sem ętlaši bara aš lęra og lęrši micro economics.

Fall 2009 143

 

Ķ kirkjugaršinum žar sem Stefįn og afkomendur hans hvķla, eru margar  fagrar grafskriftir:

Ęttjaršar böndum mig grķpur hver grund

sem gręr kringum Ķslendings bein   St.G.St

Fall 2009 160

Śr Eftirköst .....  eftir Stephan G Stephansson

Hįmenntaša viršum vér

vora lęrdómshróka,

sem eru andleg ķgulker

ótal skólabóka.

Žitt er menntaš afl og önd,

eigiršu fram aš bjóša:

hvassan skilning, haga hönd,

hjartaš sanna og góša.

 


EFTA Samningur KANADA

Ķ dag 1.jślķ į  žjóšhįtķšardegi Kanada gengur ķ gildi samningur milli Kanada og Efta rķkjanna um tollfrjįls višskipti.705px-Canada_flag_map_svg

Į fundi hjį Śtflutningsrįši ķ byrjun jśnķ s.l. hélt ég erindi um višskiptaumhverfiš ķ Kanada

Hér er śrdrįttur:

Kanada er vissulega stórt land aš flatarmįli, meš um 100 sinnum fleiri ķbśa en Ķsland en 10 sinnum fęrri en USA. 

Landiš skiptist nišur ķ 10 fylki og 3 eins konar svęši. Ķ vestur Kanada bśa um 10 milljónir og ķ austur sem telur Ontario og Quebec eru tęplega 21 milljón.  Litlu fylkin viš Atlantshafiš hafa um 2 milljónir ķbśa.   Žaš er athyglisvert aš 90% ķbśanna bśa ķ innan viš 160 km fjarlęgš frį bandarķsku landamęrunum.   Landiš er žvķ žéttbżlla en stęršin segir til um, en landrżmi er aldrei takmarkandi žįttur, žaš er nóg plįss og vķtt til veggja.    

Žrįtt fyrir stęrš landsins, meš gķfurlegar nįttśruaušlindir flęšandi um allt, veršur alls ekki vart viš neinn mikilmennskuhroka.  Žvert į móti einkennist višskipta- og mannlķfiš af umburšarlyndi, viršingu og sanngirni sem pakkaš hefur veriš saman ķ vel skilgreindan lagaramma meš ótal reglugeršum en hįu flękjustigi  aš vķsu,  en gķfurlega öflugu og sżnilegu eftirlitskerfi. 

Gegnsęjar leikreglur og eftirlit setur fyrirtękjum  skoršur  en eykur jafnframt  sannfęringu og vissu um aš samkeppnisforskoti  sé nįš į eigin veršleikum  fyrirtękjanna, en ekki regluverksins eša  klķkuskapar.   

EINKENNI VIŠSKIPTAUMHVERFISINS

Lķtil og mešalstór fyrirtęki sem skv. skilgreiningu ķ Kanada eru fyrirtęki meš fęrri en 100 starfsmenn eru samtals rśmlega 1 milljón eša 98% af öllum fyrirtękjum ķ Kanada.    Žessi žróun  er mešvituš og studd dyggilega af rķkis og fylkisstjórnum. 

Lķtil og mešalstór fyrirtęki skapa lķka um 80% allra nżrra starfa, og njóta žvķ sérstakrar velvildar Rķkisins, sem leggur įherslu į aš bśa žessum fyrirtękjum hagstęšara skattaumhverfi og reynir aš draga śr ķžyngjandi reglum, sem annars gilda hjį „stórfyrirtękjunum“.     

Žaš mį žvķ meš sanni segja aš yfirvöld ķ Kanada lķta svo į aš „minna sé meira“ sem er sérlega hagfellt fyrir frumkvöšla  og višskiptaašila sem vilja freista gęfunnar ķ landinu, og  žvķ engin įstęša til neinnar minnimįttar ķ samskiptum žar.Kanadamenn eru sérstaklega vinsamlegir og umburšarlyndir. 

Žeir eru stoltir af uppruna sķnum sem ķ flestum tilfellum er frį Evrópu, og sżna einlęgan įhuga og viršingu į uppruna og „hreim“ samborgara sinna. Stundum er Kanada lķkt viš bullandi menningarpott, žvķ žjóšarbrot žar eru lķklega flest ķ heimi, žar meš opinberlega tališ ķ manntali 2006 90.000 Ķslendingar.     Žetta sterka  fjölžjóšaeinkenni skżrir lķklega hiš mikla umburšarlyndi gagnvart „sterkum hreim“, sem Kanadamönnum finnst skemmtilegt og forvitnilegt, kannski ólķkt višhorf en sunnan landamęra.

Mér er žaš minnistętt, ķ višskiptadeildinni ķ gamla daga, žegar viš vorum aš stśdera  fullkomna samkeppni, fįkeppni, einokun og allt žar į milli. Žį var „fullkominn markašur“ varla til nema ķ fręšibókum, enda ekki lķklegt aš „allir hagi sér skynsamlega alltaf, og allar upplżsingar um vörur og verš liggi fyrir, ókeypis į sama tķma alltaf“.   

Eftir kynni mķn af smįsölumarkaši ķ Kanada er skemmtilegt aš segja frį žvķ aš mér finnst hinn fullkomni markašur ekki vera eins „fręšilega óhugsandi“  og žį.  Markašurinn einkennist af gķfurlegri samkeppni, miklum ókeypis upplżsingum og sķšast en ekki sķst, sterkri markašs- og veršvitund  višskiptavina og žokkalegri  kaupgleši, sem hefur žó mikla teygni viš almennt efnahagsįstand ķ landinu. 

KREPPAN

Kanada er algjörlega sjįlfbęrt land vegna gķfurlegra nįttśruaušlinda.  Öfugt viš sum önnur lönd, sunnan landamęra og handan hafs, veršur ekki hęgt aš draga stjórnvöld eša bankastofnanir  ķ Kanada til įbyrgšar į kreppunni.    

Žvert į móti er eitt af einkennum bankakerfisins og efnahagsstjórnunar; ofur- varfęrni ķ śtlįnum, sterkar reglugeršir og lagaumhverfi, öflugt eftirlitskerfi  og halli į fjįrlögum hefur ķ augum stjórnvalda veriš sjóšheitur grautur sem žau hafa foršast markvisst meš žvķ aš reka  hallalaus fjįrlög 10 įr samfellt 1997-2007. 

 Reyndar  lét Harper undan gķfurlegum žrżstingi fyrr į žessu įri og hefur bošaš hallarekstur nk 2 įr,  ķ žvķ skyni aš örva efnahagslķfiš og milda kreppuįhrif, sem mį fyrst og fremst rekja til eftirspurnarkulnunar og gķfurlegs samdrįttar ķ Bandarķkjunum sem gleypir 84% af öllum śtflutningi landsins. 

Nś męlist atvinnuleysi ķ Kanada 8%, mismunandi žó ķ fylkjum,  hęst ķ Atlantshafsfylkjum og lęgst ķ sléttufylkjunum Saskatchewan og Manitoba.  Atvinnuleysi tók aš vaxa į žessu įri śr 5,8% sögulegu 33 įra lįgmarki 2007 um 2 prósentustig. Žetta er žó ekki samanburšarhęft viš 8-10% atvinnuleysi į Ķslandi, sem fer śr skorti į vinnuafli ķ 8-10% į örfįum mįnušum. 

 Žaš skiptir žvķ mįli aš huga aš „nįttśrulegu“ atvinnuleysi ķ landi žegar samanburšartölur eru skošašar.

Sś stofnun sem flestir elska aš hata, og ašrir hata aš elska  „Alžjóšlegi gjaldeyrissjóšurinn“ sendi nżlega frį sér žaš stöšumat, aš žeir teldu aš įhrif kreppunnar myndi vara styst ķ Kanada og žeir myndu verša fyrstir til aš rétta śr kśtnum, žegar hagkerfi heimsins fara aš snśast į rétta sveif.  Įstęša žessara ummęla mį fyrst og fremst rekja til žeirrar varfęrni sem bankakerfiš hefur sżnt, og sterkri efnahagsstjórn.

Nś ķ lok maķ eru farin aš sjįst żmis glętumerki, sem auka bjartsżni manna um aš įętlanir um višsnśning efnahagslķfsins muni nįst į 3ja įrsfjóršungi 2009. 

Gengi $ dollar sveiflast m.a. meš heimsmarkašsverši į hrįefnum, eins og olķu.  „Kjarnaveršbólga“ ķ Canada męlist 2% sem er ķ samręmi viš veršbólgumarkmiš, en kjarnaveršbólga męlir hękkun almenns veršlags į įrsgrundvelli, įn matvöru og orku, en hękkun į žeim er hįš „óstjórnanlegum utanaškomandi įhrifum“  og hękkun matvöru į įrsgrundvelli er 7,5% nśna ķ maķ, einkum vegna gengisfalls Canada$ frį pari viš US um įramót nišur ķ 80 cent,  en į móti hefur orka lękkaš um 11,2%.  Sķšasta uppfęrša įętlun um hagvöxt 2009  gerir rįš fyrir  3% samdrętti.

Tękifęri fyrir ķslensk fyrirtęki ķ Kanada

Meš žį góšu hófsömu speki aš leišarljósi  „ aš minna er meira“, er ljóst ķ mķnum huga aš tękifęri fyrir ķslensk fyrirtęki og athafnafólk eru óžrjótandi ķ Kanada. 

 Fyrirtękiš sem ég starfa viš  kaupir t.d. alla hugbśnašaržjónustu į tölvukerfum okkar frį Ķslandi.  Žaš er ekki af žjóšarrembingi einum saman, žvķ viš höfum sannarlega reynt aš fęra hugbśnašaržjónustu nęr ķ tķma og rśmi. 

Stašreyndin er aš žeir sem viš höfum reynt aš nota, komast seint meš tęrnar žar sem ķslenskt hugbśnašarfólk hefur hęlana, ķ faglegri žekkingu og umfram allt „yfirsżn“ į möguleikum og notkun į žeim kerfum sem viš notum. Ég tel aš styrkur okkar ķ žessum geira felist einmitt ķ „fólksfęšinni“ og žeirri heildaryfirsżn sem hver og einn žarf aš tileinka sér, į mešan mannfrekari hugbśnašarfyrirtęki stįta af „sérfręšingum“ į hverju žrepi, sem birtist žannig aš žaš žarf 5-7 manna kanadķskt teymi aš koma aš einfaldri breytingu, į mešan ķslenskur hugbśnašarnörd gerir žaš einn og óstuddur, į miklu skemmri tķma. 

Ég blęs į allar bįbiljur um tķmamismun, žvķ oft  žegar send er skilgreining į vandamįli ķ kerfinu ķ eftirmišdag į Kyrrahafsströnd, žį er vandamįliš leyst žegar komiš er til vinnu morguninn eftir.  Meš žvķ aš reyna aš foršast efstastig lżsingarorša eins og mikill og stór, en leggja meiri įherslu į „gęši“ og frumkvęši eru okkur allir vegir fęrir mišaš viš höfšatölu.

Žannig er hęgt aš sjį fyrir sér:   66 Noršur, skapa sér veršugan sess viš hlišina į North face og Columbia ķ vetrar og hlķfšarfatnaši.  Var stödd ķ New York ķ Janśar s.l. žegar žeir voru aš draga flugvél Sullenberger upp śr Hudson įnni.  Žaš var 25 stiga frost į Manahattan og ég skartaši fallegri lošhśfu frį 66 og lśffur ķ stķl, sem annar hver mašur sem ég mętti hafši žörf fyrir aš tjį sig um og öfunda mig af.  Margir spuršu hvar ég hefši fengiš fengiš žetta.  

 Nišurstaša mķn eftir žessa helgi var aš ég hefši getaš selt žessar hśfur og lśffur ķ stķl  ķ gįmavķs ķ garranum žarna į Manhattan.  Vetrarhörkur ķ mišrķkjum Kanada eru ótrślegar, frostiš fer nišur ķ rśm 40 stig į celcius. 

Ég er persónulega haldin žrįhyggju og ofsatrś į ķslenska vatninu, lżsinu og geninu, og ég tel aš sś sérstaša sem nįttśran, fiskurinn og  fįmenniš sem viš njótum, muni reynast okkur dżrmęt žegar allt kemur til alls.

Žegar ég ętla aš hafa ķslenska kjötsśpu eša lambalęri ķ matinn, kaupi ég gaddfrešiš lambakjöt frį Įstralķu į  16-1800 kr.kg.  Framleišslugeta ķslensks landbśnašar er of takmörkuš til aš herja į stórverslanir, en örugglega nęgjanleg fyrir nokkrar veitingahśsakešjur.  Noršur-Amerķka snobbar soldiš fyrir Evrópskri hönnun ķ fatnaši, hśsbśnaši og matvęlum żmis konar, į nįkvęmlega sama hįtt  og Amerķka snobbar fyrir evrópskum og japönskum bķlum.

Ég held žetta kallist aš leita langt yfir skammt .... eša grasiš sé gręnna hinum megin og fjarlęgšin gerir fjöllin blį.  Viš eigum aš notfęra okkur žetta Evrópusnobb og ekki sķšur žį sérstöšu sem hreina Ķsland ķ orku og vatni skapar okkur, og kannski sżnir Kanada okkur meiri skilning gagnvart žeirri markašsnišurbrotsstarfsemi sem „hvalveišar Ķslendinga“ hafa ķ för meš sér vķša um heim, nś žegar landsstjórinn sjįlf boršaši hrįtt selshjarta fyrir framan myndavélar og fjölmišla ķ vikunni, til žess vęntanlega aš storka ESB sem hefur bannaš innflutning į selaafuršum frį Kanada.

Gotterķsfrömušir gętu śtvķkkaš žį sérstöšu ķslenskra pįskaeggja aš hafa skemmtilegan mįlshįtt innķ litlu pįskaeggi, ja eša hol sśkkulašihjörtu meš įstleitnum jįtningum fyrir Valentķnusardaginn og svona mętti lengi fara į ķ heilaflug, meš žaš aš markmiši aš minna er meira.

Įfram Ķsland. 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband